Napuštanje i zanemarivanje Kur’ana

Foto: Ilustracija / pixabay.com

Sa slabljenjem Ummeta u zadnjim vijekovima opao je interes za Kur’anom, pa se većina muslimana ograničila samo na čitanje i učenje Kur’ana napamet (hifz) bez razumjevanja i razmišljanja o njemu, a jedna od posljedica takvog pristupa je ostavljanje rada po Kur’anu ili propusti u radu po njemu.

Prestanak slušanja učenja Kur’ana

Islamski učanjaci kažu da, kada bi naša srca bila čista, nikada se ne bi zasitili slušanja učenja Kur’ana. Isto tako kažu da, ukoliko želimo saznati da li uistinu u našim prsima nosimo čista srca, trebamo posmatrati stanje srca tokom slušanja učenja Kur’ana.

Abdullah ibn Mes’ud je rekao: „Traži srce u tri situacije: prilikom slušanja učenja Kur’ana, na mjestima gdje se čini zikr i stiče korisno znanje ili u trenucima osame, pa – ako tu ne nađeš tvoje srce, zamoli Allaha da ti podari srce jer ga nemaš.“

Stoga, nema nikakve sumnje da je od znakova čvrstog vjerovanja slušanje učenja Allahovog Govora i šutnja dok se isti sluša, kako bi to učenje Kur’an uticalo na ljudska srca i potaklo ih na pokornost i bogobojaznost, te da bi na taj način Allah bio zadovoljan s nama, oprostio nam grijehe i bio nam milostiv. Uzvišeni Allah kaže:

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

“Pravi vjernici su samo oni čija se srca strahom ispune kad se Allah spomene, a kad im se riječi Njegove kazuju, vjerovanje im učvršćuju i samo se na Gospodara svoga oslanjaju…”1El-Enfal, 2.

Ovaj strah potiće srca da čine djela koja će ih učiniti mirnim i sigurnim. Allah, dž.š., kaže:

اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَىٰ ذِكْرِ اللَّهِ ذٰلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَن يَشَاءُ وَمَن يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ

“Allah objavljuje najljepši govor, Knjigu sličnu po smislu, čije se poruke ponavljaju, zbog kojih podilazi jeza one koji se Gospodara svoga boje, a kada spomene ime Allahovo, kože njihove i srca njihova se smiruju. Ona je Allahov Pravi put na koji On ukazuje onome kome On hoće; a onoga koga Allah ostavi u zabludi niko na Pravi put neće moći uputiti.”2Ez-Zumer, 23.

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ اسْتَمَعَ إِلَى آيَةٍ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ تَعَالَى كُتِبَ لَهُ حَسَنَةٌ مُضَاعَفَةٌ وَمَنْ تَلَاهَا كَانَتْ لَهُ نُورًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Prenosi se od Ebu-Hurejre, r.a., da je Allahov Poslanik, s.a.v.s., rekao: ‘Ko posluša učenje jednog ajeta Knjige Uzvišenog Allaha, bit će mu upisana dva dobra djela, a ko prouči jedan ajet bit mu će svjetlost na Sudnjem danu.”3Hadis bilježi imam Ahmed u Musnedu.

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ: قَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: اقْرَأْ عَلَيَّ، قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، آقْرَأُ عَلَيْكَ وَعَلَيْكَ أُنْزِلَ، قَالَ: نَعَمْ، فَقَرَأْتُ سُورَةَ النِّسَاءِ حَتَّى أَتَيْتُ إِلَى هَذِهِ الْآيَةِ فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا، قَالَ: حَسْبُكَ الْآنَ، فَالْتَفَتُّ إِلَيْهِ فَإِذَا عَيْنَاهُ تَذْرِفَان

Prenosi se od Abdullaha ibn Mes’uda da je rekao: „Rekao mi je Allahov Vjerovijesnik, s.a.v.s. ‘Uči mi (Kur’an)’, a ja sam ga upitao ‘Allahov Poslaniče, zar da ja učim tebi a tebi je objavljen?’, pa je odgovorio ‘Da.’ ‘Zatim sam učio suru En-Nisa’, sve dok nisam stigao do ajeta A šta će, tek, biti kada dovedemo svjedoka iz svakog naroda, a tebe dovedemo kao svjedoka protiv ovih? kad je on rekao ‘Sad je dosta’. Pogledao sam ga i vidjeh kako mu oči suze.“4Hadis bilježi imam Buhari u Sahihu. (…)

Imam En-Newewi je rekao: „Navedeni hadis ima nekoliko pouka i poruka, a neke od njih su: pohvalnost i poželjnost pažljivog slušanja učenja Kur’ana; plakanje prilikom slušanja Kur’ana; razmišljanje o onome što se uči; traženje da neko drugi uči Kur’an kako bi ga slušali, jer se tako možemo više posvetiti samom razmišljanju i razumijevanju ajeta koji se uče; veličina onih kojima je dato znanje i blagodati koje čekaju njih i one koji od njih uče.“

Uz slušanje učenja Časnog Kur’ana čovjek može preispitivati vlastito vjerovanje i odnos prema Kur’anu. Sunce koje sija ružama – samo istiće, širi i povećava njihov divni miris, a kada njegove zrake dotaknu nećist – njen vonj se širi na sve strane.
Gotovo je nepojmljivo da u svijetu kakav je danas, uz sva dostignuća moderne tehnike i tehnologije, nalazimo izgovore da nismo u mogućnosti slušati učenje Kur’ana ili njegov prevod na naš jezik. Generacije koje su živjele prije nas nisu bile u prilici, barem ne većina, slušati učenje Kur’ana priznatih učača i istaknutih učenjaka iz raznih zemalja. Nama je pružena ta prilika. Štaviše, ne samo da ih možemo slušati i gledati, nego smo istovremeno u prilici pratiti prevod ajeta koji se uče, čitati neki od mnogobrojnih tefsira, pa čak i pisati e-mail uvaženim alimima kako bi nam pojasnili određene propise ili nejasne konstrukcije i izraze. Raduje nas saznanje da određene islamske zemlje imaju posebne TV-kanale i radio-stanice čiji program fokusira (samo) na učenje Kur’ana, tumačenje kur’anskih ajeta i progodna predavanja. Na ovaj način učenje, pručavanje i razumijevanje Kur’ana postaje dijelom naše svakodnevnice. Osim toga, snimci učenja Kur’ana koji se nalaze na internetu su, doslovno – nepregledni. To je jedna od najvećih blagodati ovoga doba.

No, „šejtanov poziv“, (čitaj: muzika!), između ostalog, uspijeva zaokupiti naše misli, protraćiti naše slobodno vrijeme i skrenuti nam pažnju od onoga što je, bar za muslimane, izuzetno bitno. Ovo je velika provalija koju su izbjegli samo oni najsvjesniji.
Mrzovolja prema slušanju učenja Kur’ana je od prvih znakova napuštanja i zanemarivanja Kur’ana. Prisjetimo se određenih ajeta iz sure Fussilet u kojima se kaže:

وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَا تَسْمَعُوا لِهَذَا الْقُرْآنِ وَالْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ

“Oni koji ne vjeruju govore: ‘Ne slušajte ovaj Kur’an, nego pravite buku da biste ga nadvikali!’”5Fussilet, 26.

Oni koji nevjeruju su preporučili jedni drugima da se ne pokoravaju Kur’anu i da ne prihvaćaju njegove naredbe, „nego pravite buku“; tj. kada se uči ne slušajte i pravite buku; tj. zviždanjem, pljeskanjem, odnosno pištanjem i miješanjem njihovih glasova sa glasom Poslanika. „…da bi ste ga nadvikali.“ Ovo je stanje ovih neznalica i nevjernika kad slušaju Kur’an, a što se tiče vjernika, oni izvršavaju Allahove naredbe; a Uzvišeni kaže:

وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

“A kad se uči Kur’an, vi ga slušajte i šutite da biste bili pomilovani.”6El-A’raf, 204.

Zašto su nevjernici preporučili jedni drugim da ne slušaju Kur’an? Pa, kada bi učenje Kur’ana i značenja koja nose ajeti doprla do ušiju i srca njihovih najmilijih, djece, žena, rodbine, preobrazila bi ta srca i izvela bi ih iz tmina neznanja.

Često smo u prilici slušati učenje Kur’ana nekih najpoznatijih učača našeg vremena, pa njihovo učenje pobudi one najljepše osjećaje prema din-i islamu.

Kako je tek bilo sa učenjem koje su ashabi, ali i neki nevjernici, slušali od Muhammeda, s.a.v.s.? Jednom prilikom je Muhammed, s.a.v.s., učio ajete sure En-Nedžm kraj Kabe, a tu su prisustvovali i mušrici. Zamislimo taj prizor i učenje ajeta:

وَالنَّجْمِ إِذَا هَوَى مَا ضَلَّ صَاحِبُكُمْ وَمَا غَوَى وَمَا يَنْطِقُ عَنِ الْهَوَى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى

“Tako mi zvijezde kad zalazi, vaš drug nije s Pravoga puta skrenuo i nije zalutao! On ne govori po hiru svome – to je samo Objava koja mu se obznanjuje…”7En-Nedžm, 1-4.

Kada je proučio ajete:

أَفَمِنْ هَٰذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ وَتَضْحَكُونَ وَلَا تَبْكُونَ وَأَنْتُمْ سَامِدُونَ فَاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا

“Pa zar se ovom govoru iščuđavate – i smijete se, a ne plačete – gordo dignutih glava? Bolje padajte licem na tle pred Allahom i klanjajte se! ”8En-Nedžm, 59-62. svi prisutni su pali licem na tle. Učenje Kur’ana je tada nadvladalo njihovo nevjerstvo i oholost, pa su učinili sedždu Allahu, dž.š. Ovim istinitim primjerom ćemo završiti kazivanje iz ovog poglavlja.


Bilješke   [ + ]

1. El-Enfal, 2.
2. Ez-Zumer, 23.
3. Hadis bilježi imam Ahmed u Musnedu.
4. Hadis bilježi imam Buhari u Sahihu.
5. Fussilet, 26.
6. El-A’raf, 204.
7. En-Nedžm, 1-4.
8. En-Nedžm, 59-62.

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *

Ova web stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.

Zatvori

Newsletter

Najnovije

Urednik

Mensur Kerla

Nastavnik Tefsīra i Povijesti islama u JU Gazi Husrev-begovoj medresi u Sarajevu | MA Tefsīra